Pracując z licealistami widzę, że dużym problemem jest prawidłowe opisywanie doświadczeń chemicznych. Mówiąc dokładniej, mam na myśli odróżnianie obserwacji od wniosków. Bardzo często zdarza się, że w pozycji “obserwacje” pojawiają się nazwy powstałych produktów i nie do końca rozumiecie dlaczego taki zapis nie jest poprawny. Stąd dzisiejszy wpis.
Czym są obserwacje?
Na lekcjach zawsze tłumaczę to w najprostszy sposób – jeśli Twoja babcia / Twój 5-letni brat (niepotrzebne skreślić) jest w stanie powiedzieć coś takiego, to z pewnością jest to obserwacja, jeśli nie – taki punkt wędruje automatycznie do rubryki “wnioski”.
Pozwól, że wyjaśnię to na przykładzie. Załóżmy, że celem doświadczenia jest “otrzymywanie wodorotlenku miedzi (II)”. W tym celu wykorzystujesz roztwory chlorku miedzi (II) i wodorotlenku sodu. Czynności to po prostu dodatnie jestego roztworu do drugiego lub zapisując to w formie schematu:
Doświadczenie wygląda tak jak na poniższym nagraniu:
Co jest oberwacją? To, co mogę “poczuć” zmysłami – barwa, zapach, stan skupienia, konsystencja. Czy mogę poczuć, że związek, który powstał jest wodorotlenkiem miedzi (II)? Nie. Mogę za to powiedzieć, że jest to osad (dotyk) o niebieskej barwie (wzrok) bez wyraźnego zapachu (węch). Nie podajemy smaku z oczywistych względów 😉. Jestem pewna, że zarówno babcia jak i młodszy brat byliby w stanie podać tego typu obserwacje.
Jak zapisać wnioski?
Dopiero na podstawie powyższych obserwacji jestem w stanie wywnioskować, że związkiem tym jest wodorotlenek miedzi (II). Takie słowa raczej nie padłyby z ich ust. Wniosek ten możemy poprzeć odpowiednim równaniem reakcji:
CuCl2 + 2NaOH → Cu(OH)2↓ + 2NaCl
lub w formie jonowej: Cu2+ + 2OH– → Cu(OH)2
Równania możemy podawać razem z wnioskami w formie zdania lub zamiast nich. Wszystko zależy od tego jak sprecyzowane jest zadanie.
Poniżej znajdziesz ściągawkę, którą możesz wydrukować i wykorzystywać tak często jak tylko potrzebujesz. W razie wątpliwości szybko przypomni Ci różnicę między wnioskiem a obserwacją.
Miłego obserwowania! 😉